Schistosomatoza

Ogólnoustrojowa choroba pasożytnicza wywołana przez przywry z rodzaju Schistosoma, które pasożytują w splotach żylnych miednicy mniejszej i tkankach żywicieli. Schistosomatozą zagrożonych jest 500-700 mln ludności świata, choruje około 200 mln.

Do gatunków przywr wywołujących zmiany chorobowe u człowieka należą:

  • Schistosoma haematobium – występuje w Afryce i na Środkowym Wschodzie, powodując zarażenie układu moczowego,
  • S. masoni – Afryka, Ameryka Środkowa (zarażenie układu pokarmowego),
  • S. japonicum – Daleki Wschód (zarażenie układu pokarmowego),
  • S. mekongi – Azja Południowo-Wschodnia (zarażenie układu pokarmowego).

W obrazie klinicznym wyróżnia się cztery okresy choroby:

  • okres inwazyjny – przenikanie przez skórę w ciągu kilku-kilkudziesięciu minut cerkarii chorobotwórczych dla człowieka: świąd, wysypka grudkowa utrzymująca się kilka dni,
  • okres ostrej toksemii – przywry dojrzewają w żyle wrotnej i naczyniach żylnych krezki, nabierają właściwości antygenowych jako obce białko; po 10-80 dniach od wniknięcia cerkarii pojawiają się objawy ogólne: nieregularna gorączka, kaszel, bóle nadbrzusza, pokrzywka, przemijające obrzęki twarzy,
  • okres składania jaj – stany zapalne dróg moczowych lub przewodu pokarmowego z tworzeniem się ziarniniaków i polipów oraz bliznowacenia,
  • okres przewlekłych objawów narządowych – hepatosplenomegalia, marskość wątroby, żylaki przełyku.
CDC. Cerkarie Schistosoma mansoni
CDC. Jajo Schistosoma haematobium
CDC. Jajo Schistosoma mansoni
CDC. Jajo Schistosoma japonicum
CDC. Para osobników dorosłych Schistosoma mansoni (samica mniejsza połączona z samcem)

Schistosoma dermatitis (Cercarial dermatitis)

Zarażenie człowieka następuje przez czynne wniknięcie cerkarii przez skórę podczas kąpieli w zanieczyszczonej wodzie. Cerkarie drogą naczyń krwionośnych dostają się przez serce, następnie płuca (w ciągu 48 godzin) do układu żyły wrotnej, gdzie osiągają dojrzałość płciową. Długość życia osobników dorosłych wynosi 2-18 lat. Objawy skórne występują zazwyczaj dwuetapowo. W pierwszym (okres inwazji) pojawia się świąd i wysypka grudkowa utrzymująca się przez kilka dni w miejscu przenikania cerkarii przez skórę. W drugim (okres ostrej toksemii) występuje pokrzywka oraz obrzęk twarzy (podczas dojrzewania pasożyta w układzie żyły wrotnej).

CDC. Dziecko z powiększonym brzuchem w wyniku hepatosplenomegalii w przebiegu zarażenia Schistosoma mansoni

Rozpoznanie: wywiad i obraz kliniczny choroby; w przypadku postaci narządowej znalezienie jaj pasożyta w kale lub w moczu (test wylęgania miracidium); eozynofilia we krwi (najwyższa w okresie toksemii); diagnostyka serologiczna (OWD, ELISA).

Leczenie schistosomatozy: zarażenie S. haematobium – prazykwantel tabl. 20 mg/kg mc 2 x dziennie (1 doba); S. japonicum, S. mekongi – prazykwantel 20 mg/kg mc 3 x dziennie (1 doba).

Leczenie schistosoma dermatitis: objawowe (antyhistaminiki, zewnętrznie kortykosterydy); wielu autorów zaleca również leczenie ogólne (prazykwantel tabl. jednorazowo).

Zapobieganie: unikanie kąpieli w wodach słodkich; niszczenie ślimaków – żywicieli pośrednich (metody chemiczne i biologiczne).

logo-medycyna-podrozy-light

Portal dla podróżujących do krajów
o odmiennych warunkach klimatycznych
i sanitarnych

prof. dr hab. n. med.
Krzysztof Korzeniewski

Wojskowy Instytut Medyczny
ul. Szaserów 128, 04-141 Warszawa
Zakład Epidemiologii i Medycyny Tropikalnej
ul. Grudzińskiego 4, 81-103 Gdynia

Travel Medicine sp. z o.o.
Norbert Krasnodębski

+48 660 696 640
Kontakt wyłącznie biznesowy

norbert.krasnodebski@medycynatropikalna.pl

© Copyright 2019 | Krzysztof Korzeniewski | Polityka Cookies